Narkozga tayyorgarlik: bemor nimalarni bilishi kerak

Operatsiya, har qanday holatda ham, bemor uchun jiddiy stressdir. Bu tabiiy holat. Ammo shu bilan birga, koʻpchilikning asosiya qoʻrquvi – ogʻriq va narkozga nisbatan boʻladi. Afsuski, koʻpchilik anesteziolog konsultatsiyasi faqat qogʻozbozlik, deb oʻylaydi. Bu xato. Aslida, narkozga tayyorgarlik hayotingizni saqlab qolishning eng muhim bosqichidir.

Keling, shunchaki gaplashamiz. Hech qanday murakkab tibbiy atamalarsiz. Shifokor bilan bemor oʻrtasidagi ochiq suhbat kabi.

Anesteziolog bilan suhbat: Nima uchun bu shunchalik muhim?

Siz operatsiyaga kirishdan oldin anesteziolog bilan albatta uchrashasiz. Bu suhbat – formalitet emas, balki eng asosiy nuqta. Sizning tanangiz, uning ichida nima borligi va qanday ishlashi haqida bilishim kerak boʻlgan har bir maʼlumot – xavfsiz narkoz garovidir. Baʼzilar oʻzlarining kasalliklarini, qabul qiladigan dorilarini yashirishga urinadi. Bu — hayotga beparvolikdir.

Siz haqingizdagi har bir maʼlumot muhim

• Surunkali kasalliklar. Gipertoniya, qandli diabet, astma, yurak xastaliklari – bular shunchaki kasalliklar roʻyxati emas. Ular narkoz paytida dorilarning dozasini, turini oʻzgartiradi, muayyan xavflarni oshiradi. Agar sizda yuqori qon bosimi boʻlsa va bu haqda aytmasangiz, narkoz paytida bosim nazoratsiz koʻtarilishi mumkin. Bu insult yoki infarktga olib kelishi mumkin.
• Allergiyalar. Bu eng muhim qism. Qaysi dorilarga allergiyangiz borligini aniq ayting. Hatto oddiy «Analgin»ga ham. Shu kichik maʼlumot hayotingizni saqlab qolishi mumkin. Chunki narkozda ishlatiladigan baʼzi dorilar allergik reaksiya berishi mumkin.
• Qabul qiladigan dorilar. Vitaminlardan tortib, doimiy qabul qiladigan yurak dorilarigacha – hammasini sanab bering. Qon suyultiruvchi dorilar (masalan, Aspirin, Kardiomagnil) baʼzi operatsiyalardan oldin toʻxtatilishi kerak. Bu qon ketish xavfini kamaytiradi. Ayrim antidepressantlar yoki gormonal preparatlar ham narkoz bilan oʻzaro taʼsir qilishi mumkin.
• Chekish va alkogol. Koʻpchilik bu haqda yolgʻon gapiradi. «Men chekmayman» deb aytgan bemorning oʻpkasini eshitganimda hamma narsa ayon boʻladi. Chekish oʻpka faoliyatini yomonlashtiradi, narkozdan keyin shamollash (pnevmoniya) va yoʻtal xavfini oshiradi. Alkogol esa jigar faoliyatiga taʼsir qiladi va baʼzi dorilar bilan reaksiyaga kirishadi. Haqiqatni ayting, bu sizning foydangizga.
• Giyohvand moddalar. Agar siz giyohvand moddalar isteʼmol qilsangiz, buni ham yashirmang. Bu dorilarning narkozga taʼsiri juda jiddiy boʻlishi mumkin.

Anesteziolog sizning xavfsizligingiz uchun u yerda. Bizning maʼmuriyatchilik yoki baʼzan shifokorlarning oʻziga xos muomalasidan bezor boʻlgan odamlar koʻpincha eng oddiy savollarga ham javob berishdan choʻchishadi. Kimdir kasalxonaga yotishga kelganida, «Qornim ogʻriyapti», deya qoʻshni tabibning aytgan dorilarini ichib keladi. Bu esa bizning ishimizni juda qiyinlashtiradi. Hech qanday uyat yoki qoʻrquv boʻlmasin. Barcha maʼlumot konfidensialdir.

Oʻzingiz qilishingiz kerak boʻlgan muhim qadamlar: Narkozga tayyorgarlikning asoslari

Anesteziolog bilan suhbatdan tashqari, siz oʻzingiz ham bir nechta muhim qadamlarni bajarishingiz shart. Bu shunchaki “shifokor aytdi”, degan gap emas, balki qatʼiy qoidalar.

1. Ochlik rejimi: ovqat va suv

• Operatsiyadan kamida 6-8 soat oldin hech qanday ovqat yemaslik. Bu juda muhim. Agar oshqozoningizda ovqat boʻlsa, narkoz paytida u nafas yoʻllariga oʻtib ketishi (aspiratsiya) va jiddiy oʻpka muammolariga olib kelishi mumkin. Bu – oʻta xavfli vaziyatdir.
• Operatsiyadan kamida 2-4 soat oldin suv ichmaslik. Baʼzi hollarda shifokor bir qultum suvga ruxsat berishi mumkin, ammo bu faqat anesteziolog ruxsati bilan.

2. Dori-darmonlar

• Anesteziolog koʻrsatmasiga binoan qaysi dorilarni toʻxtatish va qaysilarni davom ettirish kerakligini aniqlang. Odatda, qon suyultiruvchi dorilar operatsiyadan bir necha kun oldin bekor qilinadi. Baʼzi yurak dorilari yoki yuqori qon bosimiga qarshi dorilar esa oz miqdorda suv bilan ertalab qabul qilinishi mumkin. Shubhali boʻlsangiz, shifokordan qayta soʻrang.

3. Shaxsiy gigiena va buyumlar

• Tishlarni tozalash. Operatsiya kuni ertalab tishlarni yuvish mumkin, lekin suvni yutmaslik kerak.
• Zargarlik buyumlari, kontakt linzalar, protezlar. Operatsiyadan oldin ularni yechib, xavfsiz joyga qoʻying. Metall buyumlar elektrokauter bilan ishlatilganda kuyishga olib kelishi mumkin. Kontakt linzalar koʻzni quritishi, protezlar esa narkoz paytida xavf tugʻdirishi mumkin.
• Boʻyanish va lak. Tirnoqlardagi lak va makiyajni olib tashlang. Tirnoq rangiga qarab qoningizdagi kislorod miqdorini aniqlaymiz, yuzdagi boʻyoq esa rangparlik yoki koʻkarish kabi muhim belgilarni yashirishi mumkin.

4. Chekish va alkogol

• Operatsiyadan kamida 24 soat oldin chekishni va alkogol ichishni toʻxtating. Eng yaxshisi – bir necha kun oldin. Bu oʻpka va yurak uchun juda muhim.

Nima uchun bu shartlar shunchalik muhim? Har bir detalning oʻz sababi bor

Yuqoridagi har bir qoida sizning xavfsizligingizni taʼminlash uchun. Buni biz oʻzimizdan oʻylab topganmiz deb oʻylamang. Bu qoidalar koʻp yillik amaliyot, tadqiqotlar va afsuski, baʼzida xatolardan kelib chiqqan. Har bir bemorning hayoti biz uchun qimmatli. Bemorning oʻzi ham oʻz hayotiga masʼuliyat bilan qarashi kerak. Narkozga tayyorgarlik jiddiy masaladir, bunga loqaydlik qilib boʻlmaydi.

Masalan, och qolish qoidasi: agar qorin boʻshligʻi operatsiyasi boʻlsa, narkoz taʼsirida oshqozonning reflekslari zaiflashadi. Ovqat nafas yoʻliga tushsa, boʻgʻilib qolishingiz, oʻpkangizga ovqat kirib ketib, operatsiyadan keyin pnevmoniya boʻlishingiz mumkin. Bu juda jiddiy asorat, u hatto oʻlimga ham olib kelishi mumkin. Shu sababli, ochlik qoidasini buzmang. Bu shifokorlarning injiqligi emas, bu sizning xavfsizligingiz.

Dorilar bilan bogʻliq vaziyat ham shunday. Sizning qabul qilayotgan dorilaringiz narkoz dorilari bilan oʻzaro taʼsirlashib, kutilmagan, xavfli natijalar berishi mumkin. Misol uchun, baʼzi oʻsimlik choylarida ham qon suyultiruvchi moddalar boʻlishi mumkin, bu ham operatsiya paytida qon ketish xavfini oshiradi. Bularning hammasini hisobga olish kerak.

Savollar va javoblar: qoʻrquvlarni yengish

Koʻpchilik narkozdan qoʻrqadi: “Uyqudan uygʻonmasam-chi?”, “Operatsiya paytida sezib qolsam-chi?”, “Juda kuchli ogʻriq boʻlmaydimi?”. Bu savollar tabiiy.

Sizga shuni ayta olamanki, zamonaviy tibbiyot va bizning uskunalarimiz narkoz xavfsizligini maksimal darajada taʼminlaydi. Bizning vazifamiz – sizni operatsiya davomida uyquda ushlab turish, ogʻriqni his qilishingizga yoʻl qoʻymaslik va butun hayotiy koʻrsatkichlaringizni nazorat qilish. Narkoz paytida sizning yurak urishingiz, qon bosimingiz, kislorod miqdoringiz, tana haroratingiz – hammasi doimiy nazorat ostida boʻladi.

Agar sizda hali ham shubhalar boʻlsa, oldindan shifokor bilan gaplashib oling. Savollaringizni toʻplang va ularni anesteziolog konsultatsiyasi paytida bering. Qoʻrqmang, eng bemaʼni tuyulgan savol ham muhim boʻlishi mumkin.

Xulosa qilib aytganda: operatsiyaga tayyorgarlik – bu sizning oʻzingizga boʻlgan munosabatingiz. Bu jiddiy va masʼuliyatli ish. Barcha koʻrsatmalarga amal qiling. Har bir qoida sizning xavfsizligingizni oshirishga qaratilgan. Bu bizning umumiy maqsadimiz. Agar operatsiya xavfsiz oʻtishini istasangiz, bizga yordam bering.

Agar savollaringiz boʻlsa yoki koʻrsatmalarga shubha qilsangiz, operatsiyadan oldin ularni aniqlab oling. Hech qachon indamay, shubhalar bilan operatsiya stoliga yotmang. Keling, ochiq va halol boʻlaylik.

Anesteziolog konsultatsiyasini oling.