Eshitish pasayishi va tez-tez otit

Quloq og’rig’i. Kimdir buni oddiy shamollash belgisi deb o’ylaydi, kimdir esa «o’zi o’tib ketadi» deya umid qiladi. Lekin tez-tez takrorlanadigan quloq yallig’lanishi, ya’ni otit, oddiy narsa emas. Bu nafaqat og’riq, balki jiddiy eshitish muammolari va boshqa asoratlar eshigi bo’lishi mumkin. Ayniqsa, bolalarda bu holatga mutlaqo beparvo bo’lish mumkin emas.

Keling, bu masalada aniqlik kiritaylik. Quloq og’rig’i, isitma, quloqdan suyuqlik oqishi kabi belgilar paydo bo’lganda, ko’pchilik avval uy sharoitida davolashga urinadi. Qo’shnining maslahati, internetdagi tavsiyalar, dorixona maslahatchisining «yaxshi» degan dorisi… Bularning hammasi vaqtni boy berish va vaziyatni yanada og’irlashtirishdan boshqa narsaga olib kelmaydi. LOR shifokorga murojaat qilish o’rniga, kasallik ildiz otishiga imkon beriladi.

Quloq nega og’riydi va otit qanday paydo bo’ladi?

Quloqning og’rishi, qichishishi yoki bitmasdan qayta-qayta yallig’lanishi (otit) ko’plab sabablarga ko’ra yuzaga kelishi mumkin. Quloq — murakkab organ. U uch qismdan iborat: tashqi, o’rta va ichki quloq. Otit ko’pincha o’rta quloqda yuzaga keladi. Bu yerda yallig’lanish, suyuqlik to’planishi, shish paydo bo’ladi. Bolalarda bu holat ayniqsa tez-tez uchraydi, chunki ularning eshitish nayi (yoki Yevstaxiy nayi) kattalarnikiga nisbatan qisqaroq va gorizontalroq joylashgan. Bu burun-halqumdan infeksiyaning quloqqa oson o’tishiga sharoit yaratadi.

Kattalarda esa otit, ko’pincha, davolanmagan yoki noto’g’ri davolangan burun-halqum kasalliklari — sinusit, rinit, faringit va hatto tish muammolari sababli yuzaga keladi. Immunitetning pasayishi, allergiya, nafas yo’llarining surunkali kasalliklari ham otit rivojlanishi uchun zamin yaratadi. Bu shunchaki «shamolladim» degani emas, bu organizmdagi bir qator tizimlar buzilishining belgisi.

Eshitish pasayishi – otitning qo’rqinchli oqibati

Tez-tez takrorlanadigan otitning eng yomon oqibatlaridan biri – eshitish muammolari. Har safar quloq yallig’langanda, o’rta quloqdagi nozik tuzilmalar shikastlanadi. Nog’ora parda qalinlashishi, harakatchanligini yo’qotishi, hatto teshiqlanishi mumkin. Eshitish suyakchalari (bolg’acha, sandon, uzangi) harakatchanligi buziladi. Bularning hammasi tovushning ichki quloqqa to’g’ri uzatilishiga to’sqinlik qiladi. Natijada nima bo’ladi? Asta-sekin, ba’zan sezilmaydigan darajada, eshitish pasaya boshlaydi.

Bolalarda bu ayniqsa xavflidir. Yomon eshitish ularning nutq rivojlanishiga, maktabdagi o’zlashtirishiga, ijtimoiy moslashuviga salbiy ta’sir ko’rsatadi. Bola darsda yaxshi eshitmasa, topshiriqlarni tushunmasa, o’qishdan sovib ketadi. Tengdoshlari bilan muloqotda qiyinchiliklarga duch keladi, o’ziga ishonchsizlik paydo bo’ladi. Ba’zan ota-onalar bolaning qaysarligi, diqqatsizligiga sababni noto’g’ri joydan qidirishadi, aslida muammo eshitishda bo’ladi.

Kattalarda esa eshitish pasayishi ish faoliyatiga, kundalik hayotga ta’sir qiladi. Suhbatlashish qiyinlashadi, telefon qo’ng’iroqlari eshitilmaydi. Bu esa odamning ijtimoiy faolligini kamaytiradi, hattoki depressiyaga olib kelishi mumkin.

«O’zi o’tib ketadi», «Xalq tabobati yordam beradi» — Bu xatolar

Afsuski, bizning yurtimizda, ko’pchilik odamlar kasallikni oxirgi nuqtasiga yetkazmasdan shifokorga borishni xohlamaydi. Quloq og’rig’iga issiq kompress qo’yish, turli giyoh damlamalarini quloqqa tomizish, sarimsoq, piyoz kabi «dorilarni» ishlatish odati bor. Bu ko’pincha ahvolni yomonlashtiradi, chunki yallig’lanish jarayoniga qo’shimcha infeksiyani olib kiradi, quloq ichidagi nozik to’qimalarni kuydiradi yoki yallig’lanishni kuchaytiradi.

Yana bir keng tarqalgan xato – dorixona dorilarini o’z bilganicha ishlatish. Antibiotiklar bu yerda ayniqsa xavfli. Noto’g’ri tanlangan antibiotik nafaqat yordam bermaydi, balki kasallikni surunkali shaklga o’tkazadi, doriga chidamli bakteriyalar paydo bo’lishiga sabab bo’ladi. Qolaversa, har quloq og’rig’i antibiotik talab qilmaydi. Ba’zan virusli infeksiya sabab bo’ladi, ba’zan allergik reaksiya, ba’zan esa oddiy shamollashning o’zi. Aniqlash kerak.

Kasallikni cho’zib yuborish, og’riq qoldiruvchi dorilar bilan vaqtinchalik yengillikka erishish kasallikni yanada chuqurlashtiradi. O’tkir otit surunkali otitga aylanadi, bu esa davolashni ancha murakkablashtiradi va eshitish yo’qotish xavfini oshiradi. Ba’zilar davlat klinikalaridagi navbatlardan yoki xususiy markazlarga pul sarflashdan cho’chib, kasallikni cho’zib yuborishadi. Ammo sog’liq — bu tejash mumkin bo’lmagan narsa. Keyinchalik qimmatroq va murakkabroq davolanishga duch kelishdan ko’ra, boshida mutaxassisga borish arzonroq va xavfsizroqdir.

Nima qilish kerak?

Agar sizda yoki farzandingizda tez-tez quloq og’rig’i kuzatilsa, eshitish pasayganini sezsangiz, quyidagilarni bilib oling:

• Vaqtni boy bermang: Birinchi belgilar paydo bo’lishi bilan LOR mutaxassisiga murojaat qiling. «O’zi o’tib ketadi» degan umid bilan kutish xavfli.
• To’g’ri tashxis: Faqatgina shifokor quloqni ko’rikdan o’tkazib, kerakli tahlillarni buyurib, to’g’ri tashxis qo’ya oladi. Bu sizning eshitish muammolari ildizini aniqlashda muhim.
• To’g’ri davolash: Antibiotiklar, tomchilar, fizioterapiya – bularning hammasi faqatgina shifokor retsepti bilan qo’llanilishi kerak. Davolash kursini to’liq o’tash zarur, hattoki o’zingizni yaxshi his qilsangiz ham.
• Profilaktika: Burun-halqum kasalliklarini o’z vaqtida davolash (rinit, sinusit, adenoidit), immunitetni mustahkamlash, allergiya bilan kurashish otitning oldini olishda asosiy omillardir.
• Gigiyena: Quloqlarni to’g’ri tozalash. Paxtali tayoqchalarni quloq ichiga chuqur kiritishdan saqlaning, chunki bu mum tiqinlarini ichkariga itarib, infeksiyaga yo’l ochadi.

Unutmang, quloq og’rig’i va eshitish pasayishi oddiy holat emas. Bu organizmning «SOS» signali. Ignor qilish — jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Bolalarda eshitish bilan bog’liq har qanday muammo ularning butun kelajagi va rivojlanishiga ta’sir qiladi. Kattalarda esa hayot sifatini sezilarli darajada pasaytiradi.

Tez-tez takrorlanuvchi otit va uning oqibatlari bilan kurashish uchun yagona to’g’ri yo’l bor – bu professional tibbiy yordam. Agar quloq og’rig’i bezovta qilsa, eshitishda o’zgarishlar sezilsa, o’zingizni yoki farzandingizni xavf ostiga qo’ymang. Har qanday shubha yoki noxush hislar bo’lsa, mutaxassisga murojaat qilishdan tortinmang. Sog’lig’ingizni asrang.

LOR shifokorga murojaat qiling.